Langlo

Vi har sett at det i fleire stadar på Sunnmøre i første halvdelen av 1600-talet sto fram ætter som kom til å dominere både heimbygdene sine og vidare med til langt ut på 1700-talet. Det gjeld Rødsetætta i Volda, Wigætta i Ørsta, Leikongætta i Rovde, Brandalætta i Hareid og Ulstein, Abelsetætta i Ørskog og likeeins gjeld det Langeloeætta på Stranda. Sams for ættene var at dei hadde sunnmørske røter og at dei hadde ei sterk sosial og økonomisk stilling då dei tok spranget over i borgarstanden, for det meste frå den gamle bygdeoverklassen, på 1600-talet. Inntekter frå sagdrift og trelasthandel var med på å gjere dette spranget muleg, for alle desse ættene hadde interesser i slike næringar; det gjaldt også Langeloeætta. Alle var i utgangspunktet også jordeigarar.

  Stamfaren var KNUD PEDERSEN LANGELOE frå Langlo, som var lensmann i Dale skipreide frå kring 1630 til slutten av 1660-åra. Han var truleg lik sunnmøringen av same namnet som tok borgarskap i Bergen i 1630 og som i 1633 budde i Storfjordområdet og då er nemnd med tilnamnet Brenderen, som skal vere ein stad på Langlo (Brennaren). I 1634-35 åtte han jekt. I 1661 hadde han eit jordegods på snautt 4 våger fisk. I det minste i 1659-61 var Knud kirkeverje i Stranda sokn i lag med Guttorm Ringstad.

  Sonen PEDER KNUDSEN LANGELOE overtok lensmannsombodet etter faren kring 1670. I 1681-92 var han kirkeverje i soknet. Ein Peder Knudsen frå Øi på Sunnmøre tok borgarskap i Bergen i 1672, men det er lite truleg at det dreier seg om den same. Peder ser i alle fall ut til å ha drive handel, noke han nekta på då han blei skulda for det i 1693. I andre ekteskapet var han gift med Maren Wig, datter av Nils Iversen, ættfaren til Wigætta i Ørsta. Peder skal ha døydd i 1693.

  Ein son av andre ekteskapet, PEDER PEDERSEN LANGELOE, tok så over lensmannsombodet etter faren. I 1701 heitte det om Peder at han brukte lidet kiøbmandschab, noke han mest truleg heldt fram med til han døydde i 1729. Kona hans, Birgitte Svertz, var datter av Claus Nilssen på Slinningen. Ho døydde først i 1779, 95 år gammal. Vi har ikkje skifte etter ektemannen hennar, men Birgitte etterlet seg aktiva for 1337 rd, passiva for nær 674 rd.

  Ei datter, Maren Langeloe, ekta i 1735 LARS JOCHUMSEN LETH, son av ein prest i Ofoten, som tok over som kremmar og lensmann på Langlo. Han døydde i 1750. Langlo blei ikkje rekna som kremmarsete i 1749. Leth svarte aldri handelsskatt, men han dreiv handel likevel, truleg i kraft av lensmannsstillinga. På skiftet etter den høyfornemme Leth 8. mai 1750 var aktiva snautt 751 rd (ikkje medrekna ein del fiskevarer som var sendt til Bergen, for oppgjøret skulle enka betale det ho skulda tenarane sine og kjøpmann Pettersen i Bergen) og passiva nær 305 rd. 

  Enka ekta i 1753 JACOB CHRISTIAN PAUS, kapteinson frå Indre Folkestad i Volda, som var lensmann i Dale til 1755, då han flytta til Ulsteinvik, der han også var lensmann og kremmar.

  ELIAS TANSBERG, ukjent opphav (men sjå Korsneset), svarte handelsskatt i Dale skipreide 1754-55. Han skal ha handla på Langlo. Han rømde utanlands i 1757 (auksjon i Ytre Dale same året etter den bortrømte Elias Tansberg). Han etterlet seg kone og ein liten son. Seinare ingen handel her.

  I 1789 budde den rike enka etter Knud Høgh på Langskipsøya, Elisabet Brandal, på Langlo og i 1801 budde Gjertrud Margrete Reutz, enke etter Mads Povelsen Abelset på Slinningen, her (Mads Abelset budde truleg sjølv på Langlo i 1780-åra).

 

Advertisements

Legg att eit svar

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com logo

Du kommenterer no med WordPress.com-kontoen din. Logg ut / Endre )

Twitter-bilde

Du kommenterer no med Twitter-kontoen din. Logg ut / Endre )

Facebook-foto

Du kommenterer no med Facebook-kontoen din. Logg ut / Endre )

Google+ photo

Du kommenterer no med Google+-kontoen din. Logg ut / Endre )

Koplar til %s