Honningdal

Her var rike lunnende: skog, elv og sildevåg, og gode hamnetilhøve. Tidleg på 1600-talet var her trelasthamn, men det er uvisst om det budde kremmarar her då. I tidbolken 1609-15 blei Honningdalshamn vitja av i alt 10 trelastskuter, 7 hollandske, 2 skotske og 1 frå Bergen. Desse førte, etter tollistene, ut i alt 1670 tylvter sagbord. Etter denne tid ser trelasthandelen i området ut til å ha blitt overført til Langskipsøya. Visse ting tyder på at det var borgarane i Vegsund som hadde hand om trelasthandelen frå Honningdalshamn.

Første kjende kremmaren her var OLE LARSSEN ABELSET, den seinare storkaksen på Apalset, som tok borgarskap i Bergen 1678. Han handla her i alle fall i 1685-86. Før skal han ha handla på Langskipsøya. Kring 1687 tok han over farsgarden Apalset og flytta dit. Han ser ut til å ha halde i gang handelen i Honningdal også etter at han flytta.

Kring 1707 overtok sonen LARS OLSEN ABELSET handelen i Honningdal. Han tok borgarskap som kjøpmann i Bergen i 1709, men heldt fram med å bu i Honningdal. Han døydde i 1713, etter måten velståande. På skiftet i 1714 etter denne borger og handelsmand blei aktiva blei sette til vel 1002 rd (m.a jordegods, lakseverpe og sildevåg for 424 rd, ei jekt til 80 rd samt ei rekke fiskebåtar), passiva til 578 rd (mest skuld til slektningar).

I 1715 ekta enka PEDER JETMUNDSEN HONNINGDAL,borgarson frå Stordalsholmen. Peder Jetmundsen var lensmann i Valle skipreide frå kring 1720 til han døydde i 1766. I 1725 kjøpte han Skodje kirke for 310 rd kroner eller nær 248 rd kurant. I 1730-åra fekk han store økonomiske vanskar, og i 1743 heitte det at han var fattig og gieldbunden, har ingen formue at angive. På skiftet i 1767 var aktiva i buet sette til 392 rd, passiva til 515 rd. Det var fallitt.

Om sønene HANS PEDERSEN HONNINGDAL og LARS ABELSET HONNINGDAL (til vanleg berre kalla Lars Abelset) heitte det dette året at dei hadde nylig skaffet sig en liden credit fra Bergen og dermed begyndt en fælles ringe bondehandel. Lars Abelset flytta seinare til Sløgstad. Hans, som var utdanna gullsmed i Bergen, svarte handelsskatt 1744-47. Han flytta så til Steinvågneset, der broren Jetmund Pedersen Honningdal hadde handla nokre år før.

I Honningdal overtok så broren NILS HAGERUP (oppkalla etter mora sin halvbror, sorenskrivar Nils Hagerup på Moss), som svarte handelsskatt 1755-56, men som kanskje også hadde handla her tidlegare. Han flytta så til Giskegard, som han i 1763 kjøpte av søskenbarnet, kommerseråd Hans Holtermann. I 1749 heitte det om Honningdal at staden nok var høveleg for handel, men ikkje naudsynt på grunn av dei mange borgarseta i Borgund. Det blei heller ikkje drive handel her då, heitte det vidare.

I 1756 fekk OLE HONNINGDAL, også ein son av Peder Jetmundsen, skøyte på borgarsetet og garden frå faren. Han hadde føre vore kremmar på Skipenes ved Eid. Han svarte handelsskatt 1757-84. Han dreiv også til tider handel både på Stordalsholmen, Brandholmen, i Skutvika og på Ullahammaren. I 1768 fekk han løyve til å drive Honningdal bygdesag, som på den tida kan ha vore i drift i nær 200 år. I 1785, året før Ole Honningdal døydde, heitte det om borgarsetet:

Dette er et gammelt handelsstæd, beqvemt og fornøden baade nu og fremdeeles. Stædet har disuden en god havn, ligger beleilig for almuen og det eeneste i skibredet og sognet.

Det ser ut til at Ole Honningdal døydde fattig og fallitt.

Sonen Hans Rue, kanselliråd i København, lyste odelsrett 1787, men same året blei staden seld til EDVARD HAMMOND, kremmarson frå Hamna, etter at det hadde vore halde utleggsforretning der. Etter Ole Honningdal overtok Hammond også fiskeværa Skutvika og Ullahammar. Hammond svarte handelsskatt 1788-1816. Han hadde kongeleg kremmarløyve frå 1794 eller før.

I 1818 flytta den siste magnaten på Apalset, Nils Mechlenburg, hit. Han dreiv ikkje handel, og dermed var borgarsetet her ute av soga. Seinare budde brorsonen hans, Hans Jacob Mechlenburg, her som proprietær (jordegodseigar).

Advertisements

Legg att eit svar

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com logo

Du kommenterer no med WordPress.com-kontoen din. Logg ut / Endre )

Twitter-bilde

Du kommenterer no med Twitter-kontoen din. Logg ut / Endre )

Facebook-foto

Du kommenterer no med Facebook-kontoen din. Logg ut / Endre )

Google+ photo

Du kommenterer no med Google+-kontoen din. Logg ut / Endre )

Koplar til %s